Inleiding: Wat is het probleem?
Pijn is de meest voorkomende reden waarom mensen in Europa medische hulp zoeken. Korte, acute pijn (zoals bij een verwonding) heeft een beschermende functie, maar langdurige of chronische pijn (die langer dan drie maanden aanhoudt) kan iemands levenskwaliteit ernstig aantasten. Het beïnvloedt niet alleen de fysieke en mentale gezondheid, maar ook het werk, onderwijs en relaties. Chronische of langdurige pijn is geen symptoom, maar een ernstig gezondheidsprobleem op zichzelf.
Chronische pijn is ook niet enkel een individueel probleem — het vormt een structurele uitdaging die de economische productiviteit ondermijnt, druk legt op gezondheidszorgsystemen en sociale ongelijkheid vergroot in de hele Europese Unie. Meer dan 150 miljoen Europeanen worden getroffen door chronische pijn. Dit vraagt om dringende politieke aandacht en een gecoördineerd beleid.
De economische kosten zijn enorm: schattingen geven aan dat de totale last van chronische pijn in veel EU-lidstaten tussen de 1,5% en 4% van het BBP bedraagt. Die kosten worden veroorzaakt door productiviteitsverlies, langdurig ziekteverzuim, vervroegde pensionering en een toename in de vraag naar zorg en sociale diensten. In praktische termen gaat het om miljarden euro’s die jaarlijks verloren gaan — met een belangrijke impact op nationale begrotingen en op het concurrentievermogen van de EU.
Maar de kosten zijn niet alleen economisch. Chronische pijn treft vrouwen, ouderen en mensen met een laag inkomen onevenredig hard, waardoor armoede, werkloosheid en slechte gezondheid in stand worden gehouden. Zonder actie zal deze dynamiek sociale uitsluiting blijven voeden, gezondheidsverschillen vergroten en de vooruitgang richting de doelstellingen van de Europese Pijler van Sociale Rechten en gezondheidsgelijkheid ondermijnen.
Toch krijgt pijn nog steeds weinig prioriteit in EU-beleid en onderzoeksprogramma’s. De huidige inspanningen zijn versnipperd, ondergefinancierd en onvoldoende afgestemd op de klinische realiteit. Innovatie wordt afgeremd door gebrek aan coördinatie, inconsistente data en het ontbreken van een strategische EU-brede onderzoeksagenda.
Er is een omslag nodig — niet alleen in hoe we pijn behandelen, maar ook hoe we pijn begrijpen, onderzoeken en financieren. De Europese Unie moet chronische pijn beschouwen als een prioriteit op het gebied van volksgezondheid en economie. Dat vereist een gecoördineerd onderzoeksbeleid dat aansluit bij Horizon Europa, de kloof tussen wetenschappelijke ontdekking en klinische toepassing overbrugt, en ervoor zorgt dat innovatie iedereen in Europa bereikt — ongeacht inkomen, leeftijd of woonplaats.
Een Oproep tot Actie: Een Gecoördineerde Europese Strategie voor Pijnonderzoek
Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft de European Pain Federation (EFIC) een uitgebreide Pijnonderzoeksstrategie voor Europa ontwikkeld: PRiSE. Deze strategie biedt een duidelijk, op evidentie gebaseerd pad om deze leemte aan te pakken.
PRiSE werd ontwikkeld met input van clinici, onderzoekers en mensen die met pijn leven, en presenteert een gezamenlijke Europese visie op pijnonderzoek. Deze strategie vermijdt dubbel werk en adresseert slecht afgestemde prioriteiten en verspilling. Via grensoverschrijdende coördinatie kan PRiSE gezondheidsstelsels versterken, financiering sturen en tastbare voordelen opleveren voor patiënten — en zo bijdragen aan de EU-doelen rond innovatie, digitale zorg en levenskwaliteit.
Strategische Prioriteiten
PRiSE heeft vijf belangrijke onderzoeksdoelstellingen geïdentificeerd:
- Pijn beter begrijpen door de vele factoren te bestuderen die erop van invloed zijn, zoals biologische, psychologische en sociale factoren
- Aandoeningen bestuderen die pijn beïnvloeden of door pijn worden beïnvloed, zoals depressie, slaapproblemen en obesitas, en onderzoeken hoe ze de uitkomst van behandelingen beïnvloeden
- Huidige en nieuwe behandelingen evalueren, waaronder medicatie, fysiotherapie en gedragsmatige benaderingen, om te bepalen wat het beste werkt
- Nieuwe gepersonaliseerde behandelingen ontwikkelen die afgestemd zijn op de individuele behoeften van patiënten, met behulp van nieuwe technologieën
- Onderzoeken hoe pijn de samenleving en economie beïnvloedt om betere gezondheidsplanning en beleidsbeslissingen mogelijk te maken
Van Strategie naar Impact
Een prioriteit van de PRiSE-strategie is dat onderzoek leidt tot echte verandering. Studies moeten relevant zijn voor clinici, beleidsmakers én mensen met pijn. Onderzoek moet ook beter vergelijkbaar zijn, bijvoorbeeld door gestandaardiseerde meetmethoden te gebruiken en patiënten te betrekken bij de opzet van studies.
Recent onderzoek toont aan dat het combineren van verschillende soorten informatie (zoals klinische gegevens, mentale gezondheidsscores en hersenscans) kan helpen voorspellen hoe pijn zich ontwikkelt. Hiervoor zijn robuuste datasystemen en sterkere verbindingen tussen onderzoek en praktijk nodig.
PRiSE stelt daarom het volgende voor:
- Gebruik van gedeelde standaarden om pijn te meten
- Betrek patiënten bij de onderzoeksopzet
- Stem studies af op internationale systemen, zoals de ICD-11
Conclusie: Van Strategie naar Actie
Pijn treft miljoenen mensen in Europa en veroorzaakt grote persoonlijke, sociale en economische problemen. Door nu te investeren in een strategisch, inclusief en data-gedreven onderzoeksraamwerk — zoals geschetst in de PRiSE-strategie — kan de EU de langetermijnkosten van chronische pijn verlagen, zorgsystemen versterken en haar ambities op het gebied van sociale rechtvaardigheid, economische veerkracht en duurzame volksgezondheid waarmaken.
De PRiSE-strategie biedt hiervoor een duidelijke routekaart. De volledige onderzoeksstrategie is te vinden in het European Journal of Pain: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejp.4767
