Waarom de duur van ziekteverlof sterk verschilt

Hoe lang mag een patiënt met fibromyalgie, CVS, Ehlers-Danlos of CRPS arbeidsongeschikt blijven? Nieuwe fiches van het Nationaal College voor Socialeverzekeringsgeneeskunde tonen dat daarop geen eenduidig antwoord bestaat. Niet de diagnose, maar vooral functionele beperkingen en werkomstandigheden bepalen de duur van het ziekteverlof.

De vier fiches maken deel uit van een reeks evidence-based leidraden die artsen ondersteunen bij beslissingen over arbeidsongeschiktheid en werkhervatting. De nadruk ligt op functioneren, herstelmogelijkheden en de arbeidscontext.

Fibromyalgie: geen standaardduur

Fibromyalgie gaat gepaard met diffuse pijn, vermoeidheid, slaapstoornissen en cognitieve klachten. De impact op arbeidsgeschiktheid varieert sterk.

De fiche schuift geen referentieduur voor arbeidsongeschiktheid naar voren. Volgens de auteurs laten de beschikbare wetenschappelijke gegevens niet toe een gemiddelde duur vast te leggen. De beoordeling moet gebeuren op basis van functionele beperkingen en niet op basis van de diagnose alleen.

Bij ernstige opflakkeringen kan een korte werkonderbreking worden overwogen, met herbeoordeling na één à twee weken. Langdurige afwezigheid zonder revalidatieprogramma wordt afgeraden. Werkgerelateerde factoren zoals autonomie, werkdruk en taakaanpassingen blijken vaak een betere voorspeller van langdurige afwezigheid dan de ernst van de symptomen.

CVS: afwezigheid vaak maanden tot jaren

Voor chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) of myalgische encefalomyelitis ligt het beeld anders. De aandoening wordt gekenmerkt door ernstige vermoeidheid die niet verbetert door rust en vaak gepaard gaat met cognitieve problemen, diffuse pijn en post-exertionele malaise.

Volgens de fiche zijn patiënten vaak niet in staat een regelmatig werkschema aan te houden. De verwachte duur van arbeidsongeschiktheid is onvoorspelbaar, maar vaak langdurig. Gedeeltelijke of volledige arbeidsongeschiktheid kan meerdere maanden en soms jaren aanhouden. Herbeoordeling wordt aanbevolen om de drie tot zes maanden.

De prognose voor werkhervatting blijft ongunstig. Hoe langer een patiënt afwezig blijft, hoe kleiner de kans op terugkeer naar werk. Sommige studies vermelden gemiddeld 230 tot 234 dagen afwezigheid per jaar. Daarnaast heeft naar schatting 30 tot 40% van de patiënten een bijkomende angst- of stemmingsstoornis.

Ehlers-Danlos: duur moeilijk te voorspellen

Ook voor het syndroom van Ehlers-Danlos (EDS) ontbreken voldoende wetenschappelijke gegevens om referentieduren voor arbeidsongeschiktheid vast te leggen.

EDS omvat zeldzame erfelijke bindweefselaandoeningen met gewrichtshypermobiliteit, chronische pijn en functionele beperkingen. De ernst van de klachten varieert sterk naargelang het subtype en de individuele patiënt.

De fiche stelt dat een volledige werkonderbreking in principe wordt afgeraden. Patiënten worden aangemoedigd hun dagelijkse activiteiten zoveel mogelijk voort te zetten. Overleg met de arbeidsarts over werkpostaanpassingen, deeltijdse werkhervatting of beroepsheroriëntatie wordt aanbevolen.

CRPS: herstel vaak binnen 6 tot 12 weken

Complex regionaal pijnsyndroom (CRPS) of algoneurodystrofie ontstaat meestal na een trauma of operatie. Kenmerkend zijn intense pijn, gevoelsstoornissen, zwelling, bewegingsbeperkingen en soms spieratrofie.

Bij goed behandelde, omkeerbare vormen bedraagt de arbeidsongeschiktheid volgens de fiche vaak zes tot twaalf weken. Wanneer de aandoening chronisch wordt, kan de arbeidsongeschiktheid langdurig of blijvend zijn.

Ongeveer een derde van de patiënten hervat het normale werk, een derde past het werk aan en een derde stopt volledig met werken of schakelt over naar aangepast werk. Ernstige pijn, angst voor beweging, depressieve klachten en een negatieve ziekteperceptie verhogen het risico op langdurige uitval.

BRON: Medi-Sfeer