Opioïden zijn razend populair in de Verenigde Staten en zijn er uitgegroeid tot een echte verslaving. Volgens verschillende recente studies is de verhouding tussen hun doeltreffendheid en bijwerkingen ongunstig.
NSAID’s zijn bij chronische pijn vaak onvoldoende doeltreffend en kunnen wegens hun bijwerkingen niet langdurig worden gebruikt. Opioïden worden daarom vaak als een therapeutische optie beschouwd. Een Australische studie, geleid door Christine Lin van de Universiteit van Sydney, onderzocht de effecten van opioïden. Volgens Lin krijgt 40 tot 70 % van de patiënten met acute nek- en rugklachten van hun huisarts een opioïde voorgeschreven.
Vaak wordt een combinatie van oxycodon en naloxon oraal toegediend. De opioïde-antagonist naloxon, die niet door de darmen wordt opgenomen, is bedoeld om constipatie – een bijwerking van oxycodon (en andere opioïden) – te verminderen. In de OPAL-studie moest dit ook voorkomen dat patiënten op basis van bijwerkingen zouden herkennen tot welke groep zij behoorden.
Tussen 2016 en 2021 namen 347 patiënten die maximaal 12 weken last hadden van lage rugpijn en/of nekpijn op 157 locaties in Australië deel aan het OPAL-onderzoek. Alle patiënten kregen het gebruikelijke advies om ondanks de pijn actief te blijven, zodat de klachten niet chronisch zouden worden.
Daarnaast schreven artsen pijnstillers voor. Deze bevatten ofwel oxycodon/naloxon, ofwel een placebo. De dagelijkse dosis was beperkt tot 20 mg oxycodon en de behandelingsduur tot 6 weken. Daarna werden de patiënten opgevolgd in een vervolgonderzoek. Het belangrijkste criterium was de subjectieve beoordeling van de pijn met behulp van de Brief Pain Inventory (BPI), die varieert van 0 tot 10 punten, waarbij een hogere score wijst op hevigere pijn.
Aangezien acute rugpijn vaak spontaan verbetert, mogelijk mede door een placebo-effect, werd ook in de placebogroep een verbetering van de BPI waargenomen, van 3,54 naar 2,25 punten. In de opioïdengroep daalde de pijnscore van 3,81 naar 2,78 punten.
De evolutie was zelfs iets gunstiger in de placebogroep. Daar bedroeg de pijnintensiteit na 52 weken slechts 1,81 punten, tegenover 2,37 punten in de opioïdengroep.
Tramadol in hetzelfde rijtje als andere opioïden
Tramadol is een opioïde die vaak wordt voorgeschreven voor de behandeling van matige tot ernstige acute en chronische pijn. Het gebruik ervan is de afgelopen jaren sterk toegenomen – het is nu een van de meest voorgeschreven opioïden in de Verenigde Staten, waarschijnlijk vanwege het vermeende lagere risico op bijwerkingen en de overtuiging dat het veiliger en minder verslavend is dan andere kortwerkende opioïden. Een Deens onderzoek van de Universiteit van Kopenhagen toont echter aan dat tramadol niet alleen weinig doeltreffend is bij chronische pijn, maar ook risico’s met zich meebrengt. Het onderzoek werd gepubliceerd in het tijdschrift BMJ Evidence Based Medicine.
Voor hun analyse bekeken de Deense onderzoekers gerandomiseerde klinische studies die tot februari 2025 waren gepubliceerd en waarin tramadol werd vergeleken met een placebo bij patiënten met chronische pijn, waaronder tumorpijn. In totaal konden 19 klinische studies met 6 506 deelnemers met chronische pijn worden opgenomen. Vijf studies onderzochten het effect van tramadol op neuropathische pijn, negen op artrose, vier op chronische lage rugpijn en één op fibromyalgie.
De behandelingsduur varieerde van 2 tot 16 weken en de follow-upduur van 3 tot 15 weken. Uit de gecombineerde analyse van de studieresultaten bleek dat tramadol weliswaar pijn verlicht, maar dat het effect beperkt is.
Acht studies rapporteerden ernstige bijwerkingen die na de behandeling optraden tijdens follow-upperiodes van 7 tot 16 weken. Uit de analyse bleek een tweemaal hoger risico op pijn op de borst, coronaire hartziekten en hartfalen, evenals op bijwerkingen zoals misselijkheid, duizeligheid, vermoeidheid en constipatie.
Tramadol kan bovendien het risico op aanvallen bij ouderen verhogen wanneer het gelijktijdig met bepaalde antidepressiva wordt ingenomen, aldus een Amerikaanse werkgroep van de Ohio State University in Columbus. Hun bevindingen, gepubliceerd in het tijdschrift Neurology, zijn gebaseerd op gegevens van 70 156 patiënten ouder dan 65 jaar. Hydrocodon in combinatie met antidepressiva bleek daarentegen niet gepaard te gaan met een verhoogd risico op aanvallen.
BRON: MediQuality.be
