Vanaf 1 oktober 2026 moet in België de exacte hoeveelheid antibiotica worden verstrekt. Voor artsen zal het belangrijkste onmiddellijke gevolg zijn dat ze de dosering en de behandelingsduur voldoende nauwkeurig moeten aangeven, zodat de apotheker het benodigde aantal eenheden kan berekenen. Een tweede fase volgt op 1 januari 2027, met de verplichte voorschrijving onder de generieke benaming (DCI) voor de betreffende antibiotica.
De hervorming van het voorschrijven en afleveren van antibiotica krijgt vorm. Volgens de GBO/Cartel zijn de in het voorjaar aangekondigde modaliteiten bevestigd tijdens een tripartiete bijeenkomst over het voorschrijven van antibiotica en de bestrijding van antimicrobiële resistentie, die op 9 september plaatsvond.
Het tijdschema voorziet in twee fasen: de afgifte van de exacte hoeveelheid die nodig is voor de behandeling vanaf 1 oktober 2026, gevolgd door de verplichte voorschrijving onder de internationale generieke benaming (INN) van de betreffende antibiotica vanaf 1 januari 2027.
Vanaf oktober: de dosering en de behandelingsduur voorschrijven
Vanaf 1 oktober moet de apotheker de hoeveelheid antibiotica kunnen afleveren die overeenkomt met de werkelijke behandelingsduur.
Om deze berekening mogelijk te maken, moet de arts op het recept de dosering vermelden, inclusief de dosis en de innamfrequentie, evenals de behandelingsduur. Op basis hiervan bepaalt de apotheker het exacte aantal eenheden dat aan de patiënt moet worden verstrekt.
Als een bestaande verpakking precies overeenkomt met de benodigde hoeveelheid, kan deze ongewijzigd worden verstrekt. Is dat niet het geval, dan mag de apotheker de verpakking openen en alleen de benodigde eenheden in een geschikte verpakking aan de patiënt verstrekken.
De maatregel heeft betrekking op antibiotica voor systemisch gebruik die in vaste orale vorm worden toegediend, dat wil zeggen voornamelijk tabletten en capsules. Vloeibare vormen, zoals siropen, vallen hier niet onder.
Nog geen verplichte DCI vanaf 1 oktober
Voor voorschrijvers is een onderscheid belangrijk: de inwerkingtreding van de afgifte per eenheid betekent niet dat het voorschrijven met de DCI onmiddellijk verplicht wordt.
Van 1 oktober tot en met 31 december 2026 geldt een overgangsperiode. Deze is met name bedoeld om medische software en elektronische voorschrijfsystemen aan te passen.
De huidige regels blijven dus gedurende deze periode van kracht. Op dit moment mag een recept zowel de merknaam van het geneesmiddel als de internationale generieke benaming bevatten. Voor antibiotica die bestemd zijn voor een acute behandeling, wordt een voorschrift onder merknaam al door de apotheker uitgevoerd volgens regels die vergelijkbaar zijn met die van een voorschrift in INN, met inachtneming van de voorziene uitzonderingen.
INN verplicht vanaf 1 januari 2027
De tweede fase gaat in op 1 januari 2027. Vanaf die datum moeten bepaalde antibiotica verplicht onder de INN worden voorgeschreven, dat wil zeggen onder de naam van de werkzame stof in plaats van onder die van een handelsnaam.
Het RIZIV bevestigt deze termijn en geeft aan dat de software voor elektronische recepten aan deze nieuwe verplichting moet worden aangepast. Leveranciers hebben tot 31 december 2026 de tijd om de nodige aanpassingen bij de gebruikers door te voeren.
Het voorschrijven onder de DCI moet het mogelijk maken om de werkzame stof, de dosering en de toedieningsvorm ondubbelzinnig te identificeren. In dit systeem kiest de apotheker het geneesmiddel dat overeenkomt met het voorschrift, waarbij hij met name rekening houdt met de afgifteregels voor geneesmiddelen die tot de groep van de „goedkoopste” behoren.
Het verminderen van de voorraad antibiotica die in de medicijnkastjes achterblijft
De afgifte per eenheid heeft een tweeledig doel: medicijnverspilling tegengaan en bijdragen aan de strijd tegen antibioticaresistentie.
Wanneer een verpakking meer tabletten bevat dan nodig is voor de voorgeschreven behandelingsduur, mogen de overgebleven eenheden thuis worden bewaard en eventueel later zonder medisch advies opnieuw worden gebruikt. Door de afgeleverde hoeveelheid af te stemmen op de werkelijk benodigde hoeveelheid moet deze restvoorraad worden beperkt.
De maatregel past in het bredere kader van het Belgische beleid ter bestrijding van antimicrobiële resistentie. Het nationale One Health-plan 2026-2030 voorziet met name in het versterken van het verantwoord gebruik van antimicrobiële middelen en van de instrumenten ter ondersteuning van een passend voorschrijfgedrag.
De GBO/Cartel, die al jarenlang het principe verdedigt dat de verstrekte hoeveelheid overeenkomt met de daadwerkelijke behandelingsduur, staat positief tegenover de hervorming. De vakbond geeft echter aan dat zij de uitvoering ervan nauwlettend in de gaten zal houden, met name wat betreft de aanpassing van medische software en de administratieve lasten die dit voor de voorschrijvers met zich mee zou kunnen brengen.
BRON: MediQuality.be
